पालाणचिरा मधील कवितांचा एक विशेष असा की, ही कविता थक्क करुन टाकणाऱ्या प्रतिमांचे राज्य स्थापन तर करतेच. पण त्या पलिकडे जाऊन असे म्हणता येईल की, ही अवधी कविता कल्पनाशक्तीचेही टवटवीत, ताजे, तजेले विश्व उभे करते. म्हणजे रेशमवस्त्र विणत नेणारी ही कविता भुरळही पाडते आणि गारुड ही करते. त्या अनुषंगाने काही कवितांचा शीर्षकोल्लेख मी करीन. जसेः दिवाळी रांगोळी, सूड, उजेडाचे शब्द, परीस, अनोळखी ह्या कविता आणि इतरही संग्रहातील कविता मनांत घर करून राहतात. ह्या एकूण एक कवितांमधील प्रतीकीकरण (Symbolisation) स्तिमीत करते आणि कवितेकडे मन खेचत राहते. मिथकांचा (Myths) जाणीवभारीत पट्टा ह्या कवितांमधुन जो येतो; तोही वाचकांना विचारतंद्रीत पोहचवायला सहाय्य करतो. पालाणचिरा मधील एकूण कवितेचे हे एक ठळक विशेषत्व म्हणता येईल. उदाहरणार्थ, महाराणीचे राज्य, आंधळा ऋषी, दहा तोंडी रावण, अशोकाचा शोक, फकिराची सांज, कुंतीचे पुत्र, भिक्षेची झोळी, ह्या मिथक अथवा पूर्णतः मिथकप्रवण प्रतिमांच्या शृंखला पालाणचिरा मधील कवितांची संदर्भबहुलता शिवाय घसिंग यांची जीवनरसात खोल खोल उतरण्याची प्रकृतिविशेषता सांगून जाणाऱ्या आहेत. म्हणून ही कविता केवळ वाचून सरत नाही. ती उरते. ती उतरते, आपल्या मनात. आपल्या तंद्रीत आणि आपल्या विचारांचे चाक ती फिरवते. कारण ह्या कवितेचे सत्व (Essence) तसे बघता वरवर नाही. ते खोल आहे, संस्कृतीच्या तळाशी ! एक प्रकारे संगीतक (Opera) ह्या कवितेमधून वाजत-निनादत राहाते, हे तर खरेच आहे. पण त्या पलिकडे, ह्या कवितेतील सारतत्व (Quintescent) मला अधिक महत्वाचे वाटते.

डॉ. केशव सखाराम देशमुख

प्रोफेसर व प्रमुख, मराठी विभाग स्वा.रा.ती.म. विद्यापीठ, नांदेड.