भारतीय संस्कृतीत श्रीगणेशाला आराध्य देवतेचे स्थान प्राप्त झाले आहे. कोणतेही शुभकार्य सुरू करण्यापूर्वी गणेशाचे स्मरण करण्याची परंपरा महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. बुद्धी, विवेक, विद्या, समृद्धी आणि मंगलकार्याचा अधिपती म्हणून गणेशाची भक्ती केली जाते.

महाराष्ट्राच्या भूमीत गणेशभक्तीला एक वेगळे आणि समृद्ध स्वरूप लाभले आहे. या भक्तीपरंपरेतील सर्वाधिक प्रसिद्ध आणि लोकप्रिय धार्मिक यात्रा म्हणजेअष्टविनायक यात्रा.

अष्टविनायक म्हणजे महाराष्ट्रातील गणपतीच्या आठ पवित्र मंदिरांचा समूह. ही मंदिरे गणपतीच्या आठ स्वयंभू म्हणजेच स्वतःहून प्रकट झालेल्या मूर्तींसाठी प्रसिद्ध आहे. प्रत्येक मंदिराला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे आणि या आठ ठिकाणांना भेट देण्याने भक्तांचे मनोरथ पूर्ण होतात अशी श्रद्धा आहे. आठ प्रमुख गणपती मंदिरांचा समूह, ज्यांना विशेष धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. ही मंदिरे पुणे, रायगड आणि अहमदनगर जिल्ह्यांमध्ये पसरलेली आहे आणि प्रत्येक मंदिरातील गणेशमूर्ती स्वयंभू मानली जाते. या मंदिरांना भेट देण्याची तीर्थयात्रा "अष्टविनायक यात्रा" म्हणून ओळखली जाते, जी सहसा दोन दिवसांत पूर्ण होते. यात्रेची सुरुवात आणि समारोप मोरगावच्या मयूरेश्वर मंदिरापासून होतो, अशी परंपरा आहे.